ONCOlogisch Treffen 2009

Urogenital tumours in dogs and cats: it takes balls to treat them!
Zaterdag 7 en zondag 8 februari 2009, Soesterberg.

Tijdens het weekend van 7 en 8 februari 2009 was het verzamelen geblazen in Soesterberg voor de 4e editie van het ONCOlogisch Treffen , georganiseerd door de Samenwerkende Diergeneeskundige Kankercentra (SDK) .
Het onderwerp van dit jaar waren de tumoren van het urogenitaalstelsel. Misschien niet de meest voorkomende tumoren in de praktijk, maar daarom niet minder noodzakelijk om hierover voldoende kennis te hebben.

Het congres werd geopend door dr. Erik Teske met een state-of-the-art lezing over prostaatkanker bij de hond. Prostaattumoren komen vaker voor dan we denken. De hond is naast de mens één van de weinige diersoorten waarbij prostaattumoren met enige regelmaat voorkomen.

Dit jaar werd de medische beeldvorming van urogenitaal tumoren voor rekening genomen door dr. Edoardo Auriemma . Hij gaf een gedetailleerde uiteenzetting over de mogelijkheden van de medische beeldvormingstechnieken binnen de diagnostiek van urogenitaal tumoren. Veel aandacht werd besteed aan het contrastonderzoek, een praktische manier om het urogenitaalstelsel in beeld te brengen. Er volgden een aantal tips om zelfs met natieve röntgenopnames je differentiaal diagnostiek te versmallen. Ook een uitgebreide bespreking van het echografisch onderzoek ontbrak niet.

Top of the bill dit jaar was de aanwezigheid van prof. dr. Deborah Knapp van de Universiteit van Purdue (Indiana, USA). Zij wordt - sinds haar ontdekking van het effect van piroxicam op blaastumoren bij de hond - wereldwijd beschouwd als dé autoriteit aangaande tumoren van de urinewegen. Haar boeiende lezingen waren op meerdere vlakken een stimulans tot nadenken voor het publiek, ‘food for thought’ zeg maar. Prof. Knapp besprak de link tussen gazon-chemicaliën (herbiciden en insecticiden) en het vóórkomen van blaaskanker bij honden. Ze belichtte echter ook een alternatieve manier van chemotherapie: metronomische chemotherapie. Dit is niet meer zozeer bedoeld om direct tumorcellen af te doden, maar eerder om bloedvatnieuwvorming van diverse tumoren tegen te houden.

Waar de therapie van blaastumoren nog vaak matige resultaten geeft, is gebleken dat een behandeling met achtereenvolgende protocollen een langere overlevingsduur geeft. Het falen van de ene therapie, kan de start betekenen van een volgend protocol.
Minstens even belangrijk als de therapie, is het waakzame oog van ons als dierenartsen in de preventie en vroege detectie van blaastumoren bij de hond. Rassen zoals de Schotse Terrier hebben 20 keer méér risico om blaastumoren te ontwikkelen. Maar niet alleen de Schotse Terriër, ook de populairdere Sheltie, Beagle en West Highland White Terrier zijn gepredisponeerd. We kunnen de eigenaars van deze rassen alleszins enkele tips geven : 3x per week groenten eten en vetzucht (2x méér risico op overgangsepitheelcelcarcinoma van de blaas) proberen te vermijden. Als methode van vroege detectie is bij deze rassen een rectaal onderzoek van de urethra altijd zinvol.

De chirurgie van het urogenitaal stelsel werd besproken door prof. dr. Raphaël Nickel . Eén van de belangrijkste adviezen die hij van meet af aan gaf, was: "Never make the treatment worse than the disease" . Er volgde een hele trits aan mogelijke chirurgische benaderingen van dit toch vrij lastige orgaanstelsel. Prof. Nickel’s jarenlange klinische ervaring in deze materie leverde een heleboel praktische informatie op. Zo gaf hij aan dat het trigonum van de blaas toch niet zo onaantastbaar is als ooit werd verondersteld. Verplaatsing van de uitmonding van de ureters naar een andere plaats in de blaas is perfect mogelijk. Een blaas kan trouwens een vrij grote volumereductie aan, die meestal mettertijd verbetert.

Naar jaarlijkse gewoonte werd er een humane key-note speaker uitgenodigd. Dit jaar was dit prof. dr. Susanne Osanto van de Universiteit van Leiden. Als arts is zij een Europese autoriteit aangaande tumoren van het urogenitaal stelsel. Uit haar verhaal kwamen de verschillen en de gelijkenissen naar voren die bestaan tussen blaas- en prostaatkanker bij de mens enerzijds en dezelfde aandoeningen bij onze dieren anderzijds. Meteen werd duidelijk dat een belangrijk aspect van de betere resultaten aan de humane kant ligt in de mogelijkheid tot het uitvoeren van een cystectomie met stoma, een mogelijkheid waarover we als dierenarts (vooralsnog) niet beschikken.

Een bijzonder moment op zaterdag was de uitreiking van de eerste Nederlands Kankerfonds voor Dieren (NFKD) – award aan studente diergeneeskunde Floryne Buishand . Haar onderzoek behelst de micro-array analyse van de genetische basis van het insulinoma bij de hond. Met deze prijs stimuleert het NKFD de interesse van studenten diergeneeskunde naar onderzoek m.b.t. kanker bij dieren. Floryne kreeg de prijs overhandigd door emeritus prof. dr. Wim Misdorp. De prijs bedroeg de toegang tot het eerstvolgende ESVONC-congres in Budapest, waar ze het abstract van haar onderzoek mocht presenteren.

Volgend jaar wordt er ook weer een niet-te-missen editie van het Oncologisch Treffen gehouden. Voor deze lustrum-editie zullen de tumoren van de huid in hun totaliteit besproken worden door een aantal topsprekers uit de hele wereld.